چۈشەندۈرۈش
ھەر خىل ماددىلارنىڭ مولېكۇلالىرى ئادسوربسىيەنىڭ ئالدىنقى ئورنى ۋە چوڭ-كىچىكلىكى بىلەن پەرقلىنىدۇ، شۇڭا بۇ رەسىم «مولېكۇلا ئېلەك» دەپ ئاتىلىدۇ.
مولېكۇلا ئېلەك (يەنە سۈنئىي زېئولىت دەپمۇ ئاتىلىدۇ) سىلىكات مىكرو تۆشۈكلۈك كىرىستال. ئۇ كرېمنىي ئاليۇمىناتتىن تەركىب تاپقان ئاساسىي ئىسكېلەت قۇرۇلمىسى بولۇپ، كىرىستالدىكى ئارتۇقچە مەنپىي زەرەتنى تەڭشەش ئۈچۈن مېتال كاتىيونلىرى (مەسىلەن، Na+, K+, Ca2+ قاتارلىقلار) بار. مولېكۇلا ئېلەكنىڭ تىپى ئاساسلىقى كىرىستال قۇرۇلمىسىغا ئاساسەن A تىپلىق، X تىپلىق ۋە Y تىپلىق دەپ ئايرىلىدۇ.
| زېئولىت ھۈجەيرىلىرىنىڭ خىمىيىلىك فورمۇلاسى: | Mx/n [(AlO2.2) x (SiO.2) y]WH.2O. |
| Mx/n:. | كاتيون ئىئونى، كرىستالنىڭ ئېلېكتر جەھەتتىن نېيتراللىقىنى ساقلايدۇ |
| (AlO2) x (SiO2) y: | ھەر خىل شەكىلدىكى تۆشۈك ۋە قاناللارغا ئىگە زېئولىت كرىستاللىرىنىڭ ئىسكىلىتى |
| H2O: | فىزىكىلىق جەھەتتىن سۈمۈرۈلگەن سۇ پارى |
| ئالاھىدىلىكلىرى: | كۆپ خىل ئادسوربسىيە ۋە دېسوربسىيەنى ئېلىپ بېرىشقا بولىدۇ |
| A تىپلىق مولېكۇلا ئېلەك | A تىپلىق مولېكۇلا ئېلەكنىڭ ئاساسلىق تەركىبىي قىسمى كرېمنىي ئاليۇمىنات. ئاساسلىق كىرىستال تۆشۈكى سەككىز تەرەپلىك قۇرۇلمىغا ئىگە. ئاساسلىق كىرىستال تۆشۈكىنىڭ تۆشۈكى 4Å(1Å=10-10m) بولۇپ، 4A تىپلىق (A تىپلىق) مولېكۇلا ئېلەك دەپمۇ ئاتىلىدۇ؛
|
| X تىپلىق مولېكۇلا ئېلەك | X مولېكۇلا ئېلەكنىڭ ئاساسلىق تەركىبىي قىسمى كرېمنىي ئاليۇمىنات بولۇپ، ئاساسلىق كىرىستال تۆشۈكى ئون ئىككى ئېلېمېنتلىق ھالقىسىمان قۇرۇلمىدىن تەركىب تاپقان. Ca2+ 13X مولېكۇلا ئېلەكتە Na+ غا ئالماشتۇرۇلۇپ، 8-9 A دىئامېتىرلىق مولېكۇلا ئېلەك كرىستالىنى ھاسىل قىلىدۇ، بۇ 10X (يەنە كالتسىي X دەپمۇ ئاتىلىدۇ) مولېكۇلا ئېلەك دەپ ئاتىلىدۇ.
|
A تىپلىق مولېكۇلا ئېلەك
X تىپلىق مولېكۇلا ئېلەك
قوللىنىش
ماتېرىيالنىڭ ئادسورباتسىيەسى فىزىكىلىق ئادسورباتسىيە (ۋاندېر ۋائالس كۈچى) دىن كېلىدۇ، كرىستال تۆشۈكىنىڭ ئىچىدە كۈچلۈك قۇتۇپلۇق ۋە كولومب مەيدانى بار بولۇپ، قۇتۇپ مولېكۇلاسى (مەسىلەن، سۇ) ۋە تويۇنمىغان مولېكۇلا ئۈچۈن كۈچلۈك ئادسورباتسىيە ئىقتىدارىنى نامايان قىلىدۇ.
مولېكۇلا ئېلەكنىڭ دىئامېتىرى ناھايىتى تەكشى بولۇپ، پەقەت مولېكۇلا دىئامېتىرى تۆشۈك دىئامېتىرىدىن كىچىك بولغان ماددىلارلا مولېكۇلا ئېلەكنىڭ ئىچىدىكى كىرىستال تۆشۈككە كىرەلەيدۇ.